ماراتن بی‌پایان دخل و خرج با نرخ تورم  

هزینه‌های زندگی، بی‌امان رو به افزایش است. آمارها در این باره می‌گوید تنها سه ماه ابتدایی سال جاری، هزینه‌های خانوارها برای خرید کالاهای اساسی، رقمی در حدود سه میلیون تومان افزایش یافته است. نگاهی به تغییر قیمت‌ها در برخی اقلام خوراکی و کالاهای سرمایه‌ای عمق بحران را نشان می‌دهد. آن‌طور که مرکز آمار ایران، در جدیدترین گزارش خود اعلام کرده است: « در میان کالاهای اساسی، برنج خارجی و تخم مرغ بیش‌ترین افزایش قیمت را در یک سال گذشته تجربه کرده‌اند، همچنین در شهریور ماه بیشترین افزایش قیمت مربوط به گروه سبزیجات بوده‌است».

از سوی دیگر حذف بسیاری از کالاهای اساسی از سفره گروه‌های کم درآمد جامعه، یکی از معضلات جدی ایران روزهای اقتصاد ایران است. چندی پیش اعلام شد، نیمی از جامعه طی دو سال گذشته تاکنون گوشت قرمز مصرف نکرده‌اند، همچنین که سرانه مصرفه لبنیات و حبوبات نیز در کشور طرز چشمگیری پایین آمده است. با این اوصاف اما ناچیز شدن ارزش درآمد و دستمزد اقشار فرودست در برابر تورم لجام گسیخته، همچنان ادامه دارد. بسیاری از کارشناسان اقتصادی بر این باور هستند که درآمد مردم نه‌تنها از مخارج اولیه زندگی مانند غذا و مایحتاج روزمره عقب مانده که فاصله عمیقی با توان خرید دارایی‌ها ( مسکن و خودرو) دارد.

راهی برای افزایش قدرت خرید وجود دارد؟

فروردین‌ماه سال97 که دولت نرخ دلار را 4200 تومان اعلام کرد و این سیاست علاوه بر جهش ارزی، چهارنرخی‌شدن ارز را هم به دنبال داشت، پایه حقوق یک کارگر متأهل با دو فرزند، حدود 1500 هزار تومان اعلام شده بود که در سال جاری این رقم با 82 درصد رشد نسبت به دو سال پیش از آن به 2700 هزار تومان رسیده است. اما آیا قیمت دیگر نیازهای زندگی هم متناسب با افزایش حقوق کارگران بالا و پایین می‌شود؟ پاسخ‌ها در این‌باره متفاوت است. آن‌طور که برخی مسئولان سازمان تامین اجتماعی اعلام کرده‌اند با اجرای «همسان‌سازی» حقوق بازنشستگان، فاصله درآمد آنها با تورم کاهش پیدا کرده است.

این در حالی است که حسن صادقی، نایب رئیس اتحادیه پیشکسوتان جامعه کارگری در این باره گفته است: « در حالی که سال گذشته منابعی به صندوق‌های دیگر برای همسان‌سازی حقوق بازنشستگان کشوری و لشکری داده شده بود، امسال نیز در بودجه منابعی برای این امر پیش‌بینی شده است. ما موافق رفتن نان، سر سفره فقرا هستیم، اما باید دید این نان از کجا می‌آید؟ آیا نان فقرای دیگر را به دیگران می‌دهیم»؟ او گفته که عده‌ای به دنبال «اجرا نشدن»، قانون همسان‌سازی هستند.

وعده‌ بی سرانجام اصلاح حقوق

اظهار نظرهایی از این دست، بسیار از سوی فعالان حوزه کار و کارگر شنیده می‎‌شود که نشان از مسیر یک طرفه تورم در کشور دارد؛ به این صورت که کالاها هرروز گران‌تر و غیر قابل دسترسی می‌شوند، اما دستمزدها همچان درجا می‌زنند. البته اخیرا محمد شریعتمداری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در مصاحبه‌ای اعلام کرده است که حقوق بازنشستگان کشوری در پایان مهرماه اصلاح می‌شود و از خالص دریافت دومیلیون‌و 400 هزار تومان به بالای چهار‌میلیون تومان خواهد رسید اما هنوز این وعده به سرانجام نرسیده است.

از سال 97 آغاز شد

«رضا اسماعیلی» فعال کارگری در گفت‌و‌گو با « فراز» معتقد است: « از سال 97 آخرین روزنه‌های امید برای بهبود وضعیت فرودستان در جامعه نیز، از میان رفت. تورمی که به واسطه واردات کالا با ارز 4200 تومانی در بازار کالاهای اساسی ایجاد شد، قدرت خرید گروه‌های آسیب پذیر را بیش از 50 درصد کاهش داد». به گفته این فعال حوزه کارگری: «بیشترین هزینه‌های زندگی مربوط به خوراک، بهداشت و درمان و همچنین، مسکن است».

او همچنین بیان داشت: « طی سال‌های گذشته تاکنون تورم بزرگترین مانع، یا بهتر بگویم بهانه برای عدم افزایش حقوق و دستمزد در دو حوزه کارگری و بازنشستگی، بوده است و حالا شاهد هستیم که تورم لجا گسیخته، همان اندک دارایی اقشار ضعیف را بی‌ارزش ساخته است».

صعود نرخ طلا، سکه و خودرو

رشد قیمت طلا و سکه به‌عنوان کالاهای سرمایه‌ای در ایران از سال 97 تاکنون خیره‌کننده بوده و این تغییرات به‌طور مستقیم بر زندگی مردم تأثیر گذاشته است. در نیمه مهرماه سال 97، قیمت هر سکه طرح قدیم سه‌میلیون‌و 500 هزار تومان بود که با حدود 309 درصد رشد به 14‌میلیون‌و 300 هزار تومان در دومین هفته مهرماه سال جاری رسیده است.

امروز، 12 مهرماه قیمت سکه در بازار به 15 میلیون تومان رسید؛ بسیاری از آگاهان اقتصادی بر این باور هستند که هیچ اهرمی برای جلوگیری از افزایش قیمت‌ها در بازارهایی نظیر، طلا، ارز و سکه وجود ندارد.

با این اوصاف باید منتظر ماند و دید کدام وعده مسئولان‌ می‌تواند قدری از بار معیشتی که بر دوش اقشار نیازمند جامعه افتاده است بکاهد؛ امید به رشد اقتصادی تا پایان سال یا آزادسازی منابع ارزی بلوکه شده در کشورهایی که زمانی خریدار نفت ایران بودند؛ البته پاسخ به این پرسش نیز ضروری به نظر می‌رسد که نقش مدیریت داخلی منابع مالی، در این هیاهوی اقتصادی، چیست؟